علی ترابی
|

قلعه تیس چابهار

قلعه تیس یا قلعه پرتغالی ها متعلق به دوران اسلامی می باشد و شماره ثبت ملی آن 555 است و در 5 کیلومتری شمال غربی چابهار، در روستای تیس قرار دارد. در کتاب باستان شناسی و تاریخ بلوچستان به نقل از سرتیپ مهدی خان، مهندس ایرانی آمده است: «در تیس بسیار دژ خوبی است و یک سوی بدنه دژ وصل به دریاست، قدری ناتمامی دارد که بنُا و عمله در آن مشغول کارند. دیوار بزرگی از سوی دریا کشیده اند برای بار اندازی وغیره حصن معتبری است و اصل دژ نو در روی تپه مرتفعی ساخته شده است.»


ساختمان قلعه تیس

این دژ به ابعاد 26×54 متر ساخته شده است. پهنا ساختمان بر پهنهٔ دماغه ای که پانصد متر از آبخور دریا فاصله دارد در بخش انتهای دماغه واقع است. در بخش شمال شرقی درب ورودی اصلی قرار دارد و دارای چهار گوشواره خلفی که در پشت دیوارهای هشتی واقع شده اند. هر کدام از آنها خود یک اطاقی است که با پی های قطور ساخته شده اند. قلعه تیس دارای ایوانی است که با دو پله با حدود یک متر ارتفاع از سطح حیاط دژ بلندتر است. در گوش شمال شرقی آثار اطاق هایی وجود دارد که اکنون خراب شده اند. و هر کدام دارای یک اطاق بزرگ تر مشرف به ایوان اختصاصی هستند.

شیوهٔ ساخت قلعه تیس شبیه به کاروانسرای شاه عباسی بیستون است که در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است. در سه طرف حیاط حجره ها و اطاقهایی حجره ها و اطاق های گوش شمالی وجود دارند در سوی ساحل دریای عمان آثار دو برج بزرگ در طرفین دیده می شود. برج سوی راست که در جنوب قرار دارد به صورت یک اطاق با یک ایوان و یک شاه نشین است که بر روی هرمی مکعب مستطیل شکل پی سازی شده و یک برج با منار بر روی آن قرار گرفته و یک منار به ارتفاع 5/6متر باقی مانده است.

مصالح بکار رفته در ساخت قلعه تیس، آجر، سنگ و گچ است و آثارو تزئینات از آجر و سنگ در اطراف گلدسته های باقی مانده اند، این مناره برای دیدبانی به کار می رفته است. و چون بر همه خلیج دهانه تیس اشراف لازم را دارد و در ضمن از فاصله زیادی در دریا دیده می شود. سبک ساخت و نوع مصالح بکار رفته مناره و گوشواره به سبک سلجوقی می باشد. و تعمیرات بعدی که در اتاق ها و ایوان ها انجام شده بیشتر سبک صفوی و سبک دوران قاجار است.

در گوشه های حیاط قلعه تیس آثاری از آب انبارها به چشم می خورد که از سنگ و ساروج و گچ ساخته شده اند. در بیرون دیوار بلند دژ آثار چاهی وجود دارد که در سنگ صخره کنده شده و لبه چاه با استفاده از سنگ و ساروج محکم شده اند. در بخش سقف دژ، چوب هایی به کار رفته است که احتمالاً از مناطق دیگر به اینجا آورده شده اند.

تزئینات دور منار آجر چینی شبیه سبک تزئینات منارهای دوره سلجوقی است اگر چه از بین رفته اند اما نقش هایی به خط عربی و خط کوفی از اثر برجستگی ها و گودی ها مشخص می شود. اندازه اطاق ها معمولاً 4×3 متر یا کمتر است که دور یا چهار سوی یک پهنه پهناور واقع شده اند. در گوش شمال شرقی آثار اطاق‌هایی وجود دارد که اکنون خراب شده‌اند. و هر کدام دارای یک اطاق بزرگ تر مشرف به ایوان اختصاصی هستند. 


مطالب مرتبط

جستجو مقالات