علی ترابی
|

دروازه ارغوان شاه و دژ تسخیرناپذیرکلات

دروازه ارغوان شاه، ورودی اصلی دژکلات می باشد که در سمت غرب آن قرار دارد. به دلیل جایگاه مهمی که در کلات داشته تاسیسات و استحکامات دفاعی در آن ایجاد شده است. از بقایای دروازه ارغوان شاه شالوده ی دیوارهایی از ساروج و سنگ و برج دیده بانی در کنار یک مجموعه معماری خشت و گلی دیده می شود. براساس شواهد موجود این دروازه ارغوان شاه مربوط به دوره ایلخانی بوده که در زمان نادرشاه افشار مرمت شده است.

شهرستان کلات در خراسان رضوی از شرق و شمال به کشور ترکمنستان، از غرب به شهرستان های مشهد و چناران و از جنوب به سرخس محدود شده است.شهرستان کلات از دژهای تسخیرناپذیری است که تیمور با 14 بار لشکرکشی در برابر آن شکست خورد، این دژ در عصر سامانیان پناهگاه سرداران و امروز به محلی برای عاشقان طبیعت گردی تبدیل شده است.کلات در میان رشته کوه هزار مسجد قرار گرفته و این رشته کوه از جانب جنوب غربی حائلی طبیعی است که این شهر را از مشهد و چناران جدا ساخته است.

آب و هوای کلات معتدل کوهستانی است و باران های مستمر بهاری و پاییزی باعث سرسبزی دامنه ها و کوهپایه ها شده و گله داری و دامداری را در منطقه رونق داده است.

رودخانه پر آب ارچنگان و ایده لیک و دره قره سو از نواحی خوش آب و هوای کلات به شمار می روند.شهرستان کلات شامل دهستان های لایین، کبود گنبد، پساکوه و زاوین است که مجموعاٌ دارای 140 پارچه آبادی و در حدود 10 هزار نفر ساکنین شهری و 40 هزار نفر در بخش ها و روستاها سکنی گزیده اند.

پیشینه دروازه ارغوان شاه

کلات در لغت به معنی آبادی و زیستگاهی بر فراز کوه است. نخستین بار نام کلات در شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی در داستان های حماسی فرود پسر سیاوش آمده است.

در عصر سامانیان نیز کلات پناهگاه سرداران آن دوره از جمله ابوعلی سیمجور و فائق الخاصه بوده و از دوران سلجوقی نشانه هایی مانند بند نادر برجای مانده که اهمیت آن دشت را نشان می دهد.

در دوران ایلخانان مغول کلات از اهمیت زیادی برخوردار بوده به طوری که تاسیسات دروازه ارغون شاه به دوران ایلخانی نسبت داده می شود. کلات در عصر تیمور در برابر حمله وی به سختی مقاومت کرد  آن چنان که در کتب تاریخی آمده است تیمور چهارده بار به دژ کلات یورش برد و هر بار شکست خورد اما بیش از همه دوره ها، در زمان افشاریان از اعتبار خاصی برخوردار گردید و دلیل آن را باید در دیواره های طبیعی و دروازه های قابل کنترل دانست که کلات به عنوان محل سکونت نادر و ذخایر ارزشمند وی انتخاب گردید.


مطالب مرتبط

جستجو مقالات